Według raportu Nihon Keizai Shimbun z 24 kwietnia światowy przemysł żeglugowy stoi w obliczu „jednoczesnego kryzysu”: globalne statki nie mogą pływać po dwóch głównych kanałach, które są kluczowymi punktami międzynarodowej logistyki. Ze względu na problemy związane z niedoborem wody, których nie można wyeliminować, oczekuje się, że Kanał Panamski w Ameryce Środkowej całkowicie zniesie ograniczenia żeglugi do 2025 r. Ze względu na utrzymujący się chaos na Bliskim Wschodzie przedsiębiorstwa zmuszone są porzucić Kanał Sueski w Egipcie. Nie można jeszcze przewidzieć, kiedy wróci normalność.
Kanał Panamski łączy Ocean Atlantycki i Pacyfik. Od czasu wprowadzenia środków kontrolnych w 2023 r. statki oczekują na nawigację przy wejściu do kanału, co powoduje częste zatory. Powodem ograniczeń żeglugi jest niedobór wody w jeziorach dostarczających wodę do Kanału Panamskiego. Kiedyś niskie opady deszczu, które zdarzały się raz na kilka dziesięcioleci, powodowały spadek poziomu wody w jeziorach, ale obecnie zdarza się to co trzy do pięciu lat ze względu na wpływ zmiany klimatu. Ponadto wzrost populacji wokół jeziora doprowadził również do wzrostu zużycia wody w gospodarstwach domowych.
Kanał Panamski jest ważną drogą wodną służącą do transportu żywności i energii ze wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej i Zatoki Meksykańskiej do Azji. Po wprowadzeniu ograniczeń żeglugi na Kanale Panamskim do Azji dotarły alternatywne trasy z Ameryki Północnej przez Morze Śródziemne i Kanał Sueski. Jednak w październiku 2023 r. konflikt między Izraelem a Hamasem zadał poważny cios światowemu przemysłowi żeglugowemu, opierającemu się na szlaku Kanału Sueskiego.
Od połowy grudnia ubiegłego roku miały miejsce ataki organizacji husajskiej na zagraniczne statki handlowe, a światowe firmy żeglugowe anulowały dostęp do Kanału Sueskiego. Wzrosło ryzyko eskalacji konfliktu i obecnie nie ma perspektyw na przywrócenie trasy.
Z powodu jednoczesnego kryzysu dwóch głównych kanałów większość statków została zmuszona do opuszczenia Przylądka Dobrej Nadziei w Afryce. Może to prowadzić do niedoboru statków towarowych i gwałtownego wzrostu kosztów transportu.
Koszt wysyłki 40-stopowego kontenera z Szanghaju na wschodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych wynosi 6652 USD, czyli 2,9 razy więcej niż na koniec listopada 2023 r. W czasie rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19 chaos w dostawach łańcuch doprowadził do przeładunku 40-stopowego kontenera o wartości około 12 000 dolarów. Choć obecne stawki frachtowe są niższe od szczytowych w czasie pandemii, światu po raz kolejny ukazuje się ryzyko złego transportu morskiego.
Według statystyk Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju ponad 80% światowego handlu odbywa się poprzez transport morski. Zaletą transportu morskiego jest to, że pojedynczy wolumen przewozu jest większy niż w przypadku transportu lądowego i powietrznego. Jako tani i bezpieczny środek transportu, fracht morski zawsze przyczyniał się do wzrostu światowej gospodarki.
Jednoczesny kryzys w arterii morskiej sugeruje, że świat przechodzi od ery bezpiecznego i bezpłatnego transportu towarów do nowej normalności częstego chaosu.
Zmiana klimatu i ryzyko geopolityczne prowadzą do trwałej niestabilności, co z łatwością może prowadzić do presji na wzrost kosztów transportu. Choć stawki frachtowe nieznacznie spadły, nadal są wyższe niż przed pandemią.
McKinsey&Company, firma konsultingowa ze Stanów Zjednoczonych, zauważyła: „Badanie pokazuje, że przewidywano, że zakłócenia w łańcuchu dostaw będą trwały dłużej niż miesiąc co 3,7 roku. Oczekuje się, że częstotliwość zakłóceń będzie częstsza w przyszłość i konieczne jest, aby przedsiębiorstwa przygotowały się na przyszłe kryzysy”.
Według Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju, na skutek czynników takich jak objazdy, średnia odległość przepłynięcia kontenerowców i tankowców w 2024 r. wzrośnie o 2% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wraz ze wzrostem odległości żeglugi wzrastają również koszty paliwa i robocizny. Każda firma spedycyjna ma nadzieję, że nadawca poniesie koszty, ale ponieważ koszty transportu zostaną przeniesione na cenę towaru, ostatecznie będzie to miało wpływ na konsumentów.
Dla krajów pragnących ograniczyć inflację czynnikiem ryzyka są również wysokie koszty wysyłki. Według analizy Międzynarodowego Funduszu Walutowego pogorszenie sytuacji na Bliskim Wschodzie doprowadziło do 15% wzrostu cen ropy, a koszty transportu kontenerów wzrosną od 2024 do 2025 roku 2,5-krotnie.
